Πάνω σε ποιες σταθερές βαδίζουμε οι άνθρωποι σήμερα ; Ποια είναι η πυξίδα μας που θα μας κατευθύνει στον επιθυμητό προορισμό ; Ποιός είναι ο σκοπός μας ; Με ποιόν βαδίζουμε ; Μπορεί αυτά τα ερωτήματα να μοιάζουν φιλοσοφικά με μια πρώτη ματιά. Στη πραγματικότητα είναι αυτές οι ερωτήσεις που βρίσκονται κάτω από όλα τα αιτήματα των ανθρώπων που ζητούν ψυχοθεραπεία.
Η σύγχρονη εποχή της πληθώρας πληροφοριών όπως αυτές διαχέονται μέσα από ένα πυκνό δίκτυο ασύρματων συνδέσεων μας εκθέτει σε ποικίλα διαφορετικά ερεθίσματα. Άνθρωποι που ευτυχούν μόνοι τους χωρίς την ανάγκη για δημιουργία οικογένειας. Άλλοι που μοιράζονται την επιτυχία τους ως γονείς και αφοσιωμένοι σύζυγοι. Άλλοι που ευτυχούν ως επαγγελματίες και επιτυχημένοι καριερίστες. Άλλοι που επωφελούνται εκμεταλλευόμενοι τους αδύναμους. Μπορεί κανείς να σκεφτεί και να απαριθμήσει αμέτρητα παραδείγματα προωθημένης ευτυχίας στα social media, τη νέα σύγχρονη πραγματικότητα.
Ο ορμητικός χείμαρρος της "ιδιωτικής διαφήμισης", πέφτει πάνω μας μέσα από τις οθόνες των smartphones. Παραλύουμε, συγκρινόμαστε, μπαίνουμε σε ένα αμερικανότροπο κυνήγι ευτυχίας που μας γεμίζει άγχος, ενεργοποιεί το νευροφυσιολογικό σύστημα του stress, κάνουμε επίθεση προς τον εφήμερο στόχο με σκοπό να κλέψουμε λίγες στιγμές αδρεναλίνης και έπειτα επιστρέφουμε στο σημείο μηδέν. Στο σημείο όπου ερχόμαστε αντιμέτωποι με το ερώτημα "και τώρα" ;
Τα ανοιχτά ερωτήματα, αυτά δηλαδή που δεν απαντιούνται με ένα "ναι" ή ένα "όχι", αλλά επιδέχονται ποικιλόμορφες και διαφορετικές για τον καθένα απαντήσεις, γεννούν τη μεγαλύτερη ανθρώπινη αγωνία. Την αγωνία της αβεβαιότητας, το φόβο του αγνώστου, τη μοναξιά της επιλογής. Ένας τρόπος να αποφύγω όλα αυτά τα δυσάρεστα συναισθήματα που γεννούν τέτοιου είδους ερωτήσεις είναι να επιστρέψω στο κυνηγητό διάφορων στόχων. Μια σύντομη παύση για αναστοχασμό μοιάζει απειλή για το νευροφυσιολογικό μου σύστημα, που έχει μάθει να είναι διαρκώς σε κίνηση και να τρέχει αποφεύγοντας να αναμετρηθεί με τα μεγάλα αγωνιώδη ερωτήματα της νέας ψηφιακής εποχής.
Την ίδια στιγμή παρατηρούμε την παγκόσμια κοινότητα να βρίσκεται σε αναβρασμό. Πολλοί πόλεμοι σε σχέση με την τελευταία μακροχρόνια περίοδο ειρήνης, βρίσκονται σε εξέλιξη. Το μεταναστευτικό ταλανίζει ακόμη πολλές χώρες, με τα μεγαλύτερα θύματα τους ανθρώπους που πνίγονται στις θάλασσες ή εξαφανίζονται στα συρματόφραχτα σύνορα. Το αφήγημα ότι "ο εχθρός είναι ο ξένος" διαπνέει όλο και πιο έντονα τις σκέψεις των πολιτών. Η ιστορία ότι το "δίκαιο του ισχυρού" επιβάλλεται ανεξαρτήτου θεσμικών αρχών, τρομοκρατεί τους λιγότερο ισχυρούς. Οι συνθήκες κατάπαυσης του πυρός στη Παλαιστίνη παραβιάζονται προτού ακόμη τεθούν σε λειτουργία. Η διάκριση της αληθινής από την ψευδή είδηση γίνεται όλο και πιο δυσδιάκριτη. Παράλληλα μια μερίδα της κοινωνίας, όσο η οικολογική, πολεμική, θεσμική και οικονομική κρίση μαίνεται , απολαμβάνει κάποια λίγα προνόμια σε σχέση με τους αδύναμους ή τα θύματα πολέμου.
Μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο απειλητικών συνθηκών και μιας ευρείας αστάθειας σε πολλά επίπεδα, έπειτα από κάθε αίτημα για θεραπεία κατάθλιψης ή κάποιας άλλης αγχώδους διαταραχής, το αναδυόμενο ζητούμενο με το οποίο ερχόμαστε αντιμέτωποι είναι τα πολύ ανθρώπινα υπαρξιακά ερωτήματα:
Πάνω σε ποιες σταθερές βαδίζουμε οι άνθρωποι σήμερα ;
Ποια είναι η πυξίδα μας που θα μας κατευθύνει στον επιθυμητό προορισμό ;
Ποιός είναι ο σκοπός μας ;
Με ποιόν βαδίζουμε ;
Στη ψυχοθεραπευτική συνθήκη δίνεται ο χώρος όχι μόνο να δουλεύουμε με τα συμπτώματα που κινητοποιούν τον άνθρωπο να ζητήσει βοήθεια. Δίνεται η ευκαιρία να βάλουμε μια παύση έστω για μια ώρα στην αδυσώπητη ροή της σύγχρονης ζωής και να αναλογιστούμε που βρισκόμαστε. Αυτό που παρέχεται είναι η ασφάλεια ότι μπορούμε και χρειάζεται να αντέξουμε την αγωνία που φέρνουν τα ανοιχτά ερωτήματα. Δίνεται η δυνατότητα να καλλιεργήσουμε την πεποίθηση ότι μπορούμε να αντέξουμε τα λάθη μας. Ενθαρρύνεται η δυνατότητα της ενναλακτικής επιλογής και ότι κάτι που επέλεξα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο και χρόνο δεν χρειάζεται να αποτελεί ακόμη επιλογή. Ενισχύεται η δοκιμασία των στόχων.
Τα ερωτήματα που θα αναδυθούν μέσα στη ψυχοθεραπευτική συνεδρία πιθανώς να μην μας κάνουν περισσότερο ευτυχισμένους. Θα μας δώσουν όμως την δυνατότητα να είμαστε ελεύθεροι. Θυμάμαι το βιβλίο του Εριχ Φρομ, με τίτλο Ο φόβος μπροστά στην ελευθερία. Κατά τη γνώμη μου το τίμημα που έχω να καταβάλω για την ελευθερία μου είναι ο φόβος. Το χρέος που θα αφήσω αν δεν καταβάλω το τίμημα είναι η αβίωτη ζωή και η ζωή που ζω για τους άλλους.
Κλείνοντας ας αναρωτηθούμε:
Οι επιλογές μου, από τους φίλους μου και το σύντροφό μου ως τον χρόνο που περνάω με συγγενείς που δεν θέλω, επηρεάζουν την ιδέα που έχω εγώ για την ελευθερία ;
Μπορώ να συζητήσω τα ερωτήματα της πρώτης παραγράφου με κάποιον Δικό μου ; Πως νιώθω όταν τα συζητώ μαζί του και πώς όταν τα αναρωτιέμαι μόνος μου ;
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου